A Prima Guerra mundiali, 1/2

A prima guerra mondiali hè stata una guerra strà feritoghja pà a noscia Isula, è i Corsi ùn si sò ancora bè rimissi da l’inghjuri chì li sò stati fatti, à u liveddu icunomicu par asempiu. Eccu allora un picculu articulu, chì si farà in dui tempi, parlendu prima di u sottutrattamentu ch’eddi patiani i suldati in Corsica à l’epica, eppo di i cunsiquenzi icunomichi è murali chì sta guerra hà avutu annantu à edda.

I Corsi sò stati dapoi sempri un populu di travaddori accaniti, travaddendu duru pà stantà u so pani. Da mani à sera, i Corsi travaddaiani in campagna incù u so bestiamu, à spessu in famidda, da avè una vita, hè capita, miserosa da un puntu di vista materiali, ma cusì ricca da quiddu di u spiritu, di i tradizioni, di i valori. Di fatti, i Corsi sò sempri stati abbuzzati in i so tradizioni, è ani sempri campatu inde un spiritu di spartera, d’aiutu, essendu sempri curaghjosi, è à prò di difenda i soi, a so tarra è u so paesi. Ci eranu dunqua pastori, cacciadori, piscadori, ortulani… Ma dinù, è ancu di grazia, duttori, avucati, marcanti, artigiani, artisti…. I Corsi furmaiani un populu unitu è cumplettu di pettu à tutti i mistieri ch’eddi faciani.

U primu d’aostu di u 1914, casca a nutizia di una guerra trà i putenzi di l’Intesa (Francia, Imperu Russiu, Reamu Unitu) è i putenzi Cintrali (Allimagna, Austria-Ungaria, Bulgaria, Imperu Uttumanu). I Corsi sò allora mubilizati à buzeffu da andà à cumbatta incù i francesi annantu à u fronti.

Allora chì, inde tutta a Francia, l’omi mubilizati pà famiddi ubidisciani à reguli strà stretti ; i Corsi, eddi, funi mubilizati in numari strasurdinarii è funi mandati à u fronti cum’è polpa à cannoni. Di fatti, l’omi mubilizati diviani avè 20 anni à u menu, è 50 anni à u più (fonti : libbru Guerres Mondiales et conflits contemporains). L’omi Corsi funu mubilizati, pà i più giovani, à 16 anni, è pà i più vechji, à guasgi 60 anni. Di più, i babbi di famidda di più di 4 ziteddi diviani essa mandati in fondu di ligna, pà pruvà à pruteghja li à u meddu, è i babbi di famidda di 5 o 6 ziteddi à u menu ùn diviani essa mandati à u fronti è diviani assicurà l’educazioni di i soi, quantu à u travaddu pà appanì li. In Corsica, l’avareti capita, i babbi erani guasgi tutti mandati à batta si, senza mancu fighjulà s’eddi t’aviani i bisogni d’una famidda sana à mantena… Un suldatu corsu par asempiu, André Turchini, mortu à 107 anni, avia dettu, duranti un intervista pà u Corse-Matin (ghjurnali di u 12 di ghjinnaghju di u 2000), ch’eddu era statu mandatu à a guerra à u listessu tempu chì u so babbu, allora ch’eddu t’avia ottu ziteddi ! U numaru di suldati vulintarii in Corsica era dinù maiò : 283 omi in u 1915, 408 in u 1916, 572 in u 1917 è 482 in u 1918 (fonti : intervista di u sturianu Petru d’Orazio, prufissori di storia è risponsevuli di u serviziu di l’archivii di a Corsica Suttana, pà Alta Frequenza).

Prima di parta à u fronti, i Corsi diviani raghjunghja si in campi fatti apposta pà a guerra, induva i si priparava à difenda si appena, è à ghjuvà si d’unipochi d’armi pà pudè, infini, essa mandati à u fronti, vale à dì, à a morti.

I suldati corsi, esiliati è mandati in infernu, cumunicaiani incù i soi mandendu li lettari cutidiani da u fronti, o scrivendu ghjurnali à a guerra. Ci sò monda lettari chì ci sò firmati da a prima guerra mundiali, corsi o micca, è chì ci ani monda aiutati pà sapè ni di più annantu à i cundizioni di vita culandi, comu si passaiani i ghjurnati, i cunflitti, ecc. Ancu sì i lettari erani virificati da a cinsura, pà chì i suldati ùn dicissini micca u tarrori di i fossi à i soi è dunqua pà impidiscia una rivuluzioni di u populu, i sturiani ani trovu monda monda lettari di suldati, più tardu, chì cuntaiani l’orrori ch’eddi patiani.

Pà tuttu ciò chì cuncerna i cumbatti, i suldati francesi purtaiani una tinuta turchina, chì avia rimpiazzatu u pantaloni rossu è u chepì. Aviani tutti un fucili Lebel di u 1898, è, in più, una bainetta pà batta si pettu à pettu. L’armi sò divintati di più putenti è di più numarosi par via di a guerra di pusizioni chì avia cagiunatu a fabricazioni d’armi novi. Ma, in sta guerra tarribuli, l’armi principali erani l’obusi. St’armi erani i più feritoghji : pudiani stripà fossi sani d’un colpu solu. L’armi automatichi tali l’obus, l’avviò (chì lampavani l’obusi) ecc., ani fattu di sta guerra una vera stirpera….

Lascia un commento

Questo sito utilizza Akismet per ridurre lo spam. Scopri come vengono elaborati i dati derivati dai commenti.